Net-billing w 2026 roku – jak działa współczynnik 1,23 dla prosumentów?

Net-billing to system rozliczeń nadwyżek energii z fotowoltaiki według miesięcznej ceny rynkowej (RCEm), w którym każda kWh sprzedana do sieci trafia na wirtualny depozyt powiększony o współczynnik korekcyjny 1,23. Mechanizm ten obowiązuje dla instalacji fotowoltaicznych uruchomionych po 1 kwietnia 2022 r., natomiast od 1 lutego 2025 r. określona grupa prosumentów powraca automatycznie do rozliczeń opartych na cenie RCEm. System ten zastąpił dotychczasowy model ilościowy, znany jako net-metering (opusty), wprowadzając rozliczenie wartościowe energii wprowadzanej do sieci dystrybucyjnej. Proces finansowego rozliczania zamyka się w cyklu 12 miesięcy, a zgromadzone środki służą do pokrywania kosztów energii pobranej z sieci w okresach niedoboru produkcji własnej.

Co dokładnie robi współczynnik 1,23 z twoim depozytem

Współczynnik korekcyjny 1,23, wprowadzony nowelizacją ustawy o odnawialnych źródłach energii z dnia 27 grudnia 2024 r., nie stanowi premii finansowej ani dotacji wypłacanej bezpośrednio na rachunek bankowy inwestora. Jest to mechanizm waloryzacji wartości energii wprowadzonej do sieci, mający na celu zrównanie przychodów prosumenta z kosztami zakupu energii, które zawierają podatek od towarów i usług (VAT). Zgodnie z art. 4a ust. 6 ustawy o OZE, każda jednostka energii wprowadzona do sieci przez mikroinstalację jest wyceniana według rynkowej ceny energii, a następnie mnożona przez wartość 1,23 przed zaksięgowaniem na depozycie prosumenckim. Pozwala to na uniknięcie dysproporcji między ceną sprzedaży netto a ceną zakupu brutto, co bezpośrednio przekłada się na realną opłacalność inwestycji w fotowoltaikę.

Przykładowe wyliczenie obrazuje skalę korzyści płynących z nowej regulacji legislacyjnej. Przy założeniu, że prosument wprowadził do sieci 100 kWh energii, a aktualna rynkowa cena energii miesięczna (RCEm) wynosi 0,42 zł/kWh, bazowa wartość energii wyniosłaby 42 zł. Dzięki zastosowaniu współczynnika korekcyjnego 1,23, na indywidualne konto prosumenckie trafia kwota 51,66 zł. Energa Obrót oraz inni sprzedawcy energii zobowiązani są do automatycznego stosowania tej korekty od 1 lutego 2025 r. dla prosumentów rozliczanych w systemie net-billing, którzy zgłosili przyłączenie mikroinstalacji po 31 marca 2022 r. i nie dokonali przejścia na rozliczenia godzinowe (RCE).

Depozyt prosumencki pełni rolę wirtualnej rezerwy energetycznej, która jest kumulowana i przenoszona na kolejne okresy rozliczeniowe. W przypadku wystąpienia nadwyżki finansowej w danym miesiącu, niewykorzystane środki powiększają saldo dostępne w miesiącach o niższym nasłonecznieniu. Należy jednak pamiętać, że środki zgromadzone na koncie mogą być przeznaczone wyłącznie na pomniejszenie zobowiązań z tytułu zakupu energii elektrycznej. Ewentualny zwrot nadpłaty po zakończeniu 12-miesięcznego cyklu jest ograniczony ustawowo i zależy od wybranej podstawy rozliczeń.

Zaleca się, aby prosumenci korzystający z platformy ENERGA24 regularnie weryfikowali kolumnę „wartość skorygowana” na elektronicznych obrazach faktur. Monitoring salda jest kluczowy w kontekście zamknięcia roku rozliczeniowego, które przypada najczęściej na 30 listopada. Brak aktywnego zarządzania autokonsumpcją może prowadzić do powstania nadwyżek, których pełna wypłata gotówkowa nie jest możliwa zgodnie z aktualnymi przepisami prawa energetycznego.

RCEm vs RCE – która cena bardziej opłaca się w 2026

Wybór między miesięczną ceną rynkową (RCEm) a rynkową ceną energii elektrycznej (RCE) wyznaczaną godzinowo stanowi kluczowy element strategii zarządzania mikroinstalacją w 2026 roku. RCEm jest wartością uśrednioną, publikowaną przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) po zakończeniu danego miesiąca, co gwarantuje stabilność rozliczeń, ale uniemożliwia wykorzystanie okresowych skoków cenowych. Z kolei system RCE opiera się na notowaniach Towarowej Giełdy Energii (TGE) i odzwierciedla realną wartość energii w konkretnej godzinie doby. Na przykład w styczniu 2025 r. stawka RCEm wynosiła 480,01 zł/MWh, podczas gdy średnia RCE oscylowała wokół 442 zł/MWh, jednak w godzinach szczytowego zapotrzebowania cena godzinowa przekraczała 650 zł/MWh.

Decyzja o zmianie podstawy rozliczeń z RCEm na RCE powinna być poprzedzona wnikliwą analizą profilu energetycznego gospodarstwa domowego lub przedsiębiorstwa. Główne czynniki determinujące opłacalność przejścia na model godzinowy to:

• Poziom autokonsumpcji – przy wskaźniku przekraczającym 60%, rozliczenie RCE w połączeniu z magazynem energii pozwala na optymalizację kosztów poprzez oddawanie energii w godzinach najwyższych stawek rynkowych.
• Moc zainstalowana mikroinstalacji – dla systemów o mocy powyżej 10 kWp, gdzie nadwyżki energii są znaczne, model RCE oferuje wyższy limit zwrotu niewykorzystanych środków.
• Stabilność rynkowa – jeśli bazowa cena energii na rynku hurtowym utrzymuje się powyżej 500 zł/MWh, dynamiczne rozliczenia godzinowe zazwyczaj generują wyższy depozyt prosumencki.

Istotną różnicą między systemami jest wysokość zwrotu niewykorzystanych środków z depozytu po upływie 12 miesięcy. Prosumenci rozliczani według ceny RCEm mają prawo do zwrotu nadpłaty w wysokości do 20% wartości energii wprowadzonej do sieci w danym roku. Dla osób, które zdecydowały się na przejście na system RCE (ceny godzinowe), limit ten został podniesiony do 30%, co stanowi istotną zachętę ekonomiczną. Zmiana systemu wymaga złożenia oświadczenia do sprzedawcy energii (np. Energa Obrót) nie później niż na 21 dni przed rozpoczęciem kolejnego kwartału kalendarzowego.

Przed podjęciem wiążącej decyzji procesowej warto pobrać plik CSV z 15-minutowymi profilami zużycia i produkcji, dostępny w portalu „Mój Licznik” lub w Strefie Klienta OSD. Dane te pozwalają na przeprowadzenie symulacji kosztowej i ocenę, czy posiadana infrastruktura, taka jak pompa ciepła czy domowy magazyn energii, pozwala na efektywne wykorzystanie dynamicznych zmian cen energii elektrycznej na rynku bilansującym.

Krok po kroku: jak sprawdzić, czy 1,23 działa na twojej fakturze

Weryfikacja poprawności naliczeń po wejściu w życie nowych przepisów wymaga analizy dokumentów rozliczeniowych wystawianych przez Energa Obrót. Pierwsze faktury uwzględniające rozliczenia według nowych zasad rynkowych zaczęły trafiać do odbiorców w połowie listopada 2024 r., choć w niektórych regionach wystąpiły opóźnienia systemowe skutkujące czasowym zawieszeniem generowania dokumentów. Na standardowej fakturze prosumenckiej w systemie net-billing należy odnaleźć sekcję dotyczącą rozliczenia energii wprowadzonej do sieci. Kluczowe są trzy pozycje: „Wartość energii oddanej” (iloczyn kWh i ceny rynkowej), „Współczynnik korekcyjny” (oznaczony jako 1,23) oraz finalna „Wartość po korekcie”, która stanowi faktyczną kwotę zasilającą depozyt.

Dla prosumentów preferujących szybki dostęp do informacji bez konieczności logowania się do pełnych serwisów transakcyjnych, Energa udostępniła usługę Saldo SMS. Aby sprawdzić aktualny stan depozytu w złotych, należy wysłać wiadomość pod numer 4430 w formacie: NUMERKLIENTA#PESEL (lub NIP dla firm). Przykładowa treść to 123456789#1234, gdzie cztery ostatnie cyfry to końcówka numeru identyfikacyjnego. System w ciągu kilkunastu sekund generuje informację zwrotną o dostępnych środkach na koncie prosumenckim. Warto podkreślić, że saldo podawane jest w wartościach pieniężnych, a nie w jednostkach energii (kWh), co jest cechą charakterystyczną net-billingu.

Dodatkowym narzędziem diagnostycznym jest portal „Mój Licznik”, dedykowany użytkownikom posiadającym liczniki zdalnego odczytu (LZO). Pozwala on na monitorowanie zużycia i oddania energii z dokładnością do każdej zakończonej doby. Jeżeli na fakturze lub w systemie online brakuje pozycji „korekta 1,23” mimo spełnienia warunków ustawowych, konieczne jest skontaktowanie się z operatorem przez kanał live chat lub infolinię pod numerem 801 404 404. W większości przypadków aneksy do umów licznikowych, wynikające ze zmian legislacyjnych, są wprowadzane automatycznie i nie wymagają fizycznego podpisu klienta, o ile nie zmienia on podstawowego modelu rozliczeń.

Częste pytania – czyli co jeszcze budzi wątpliwości

Wprowadzone zmiany legislacyjne oraz rozwój infrastruktury wspomagającej, takiej jak ponad 7 000 działających w Polsce magazynów energii, znacząco modyfikują model ekonomiczny fotowoltaiki. Mimo początkowych obaw rynkowych, jedynie 0,8% prosumentów zdecydowało się na rezygnację z net-billingu w 2024 r., co świadczy o stabilizacji tego systemu rozliczeń. Kluczowym zadaniem dla właścicieli mikroinstalacji pozostaje teraz optymalizacja autokonsumpcji oraz bieżąca kontrola salda w systemach teleinformatycznych sprzedawców energii.